2 minutes read
Pek çok sitede çerez bandı büyük yeşil bir “Kabul et” düğmesi ve gri, küçük, bazen bulunması zor bir “Ayarlar” bağlantısından oluşur. Reddetmek için üç tık gerekir; kabul etmek için bir. Bu tasarım tesadüf değil, ama artık savunulabilir de değil.
Kural ne diyor?
Avrupa Veri Koruma Kurulu’nun çerez bandı görev gücü raporu (Ocak 2023) açık: reddetmek kabul etmekle aynı katmanda ve aynı kolaylıkta olmalı. Türkiye’de KVKK’nın çerez rehberi de açık rızanın “özgür iradeyle” verilmesini şart koşuyor; kullanıcıyı kabul etmeye iten arayüz, rızanın özgürlüğünü tartışmalı hale getiriyor.
Bunun pratik anlamı şu: banttaki “Reddet” düğmesi “Kabul et” düğmesiyle aynı boyda, aynı satırda ve aynı görünürlükte olmalı. Renk farkı olabilir; gizlemek, küçültmek ya da ikinci ekrana atmak olmaz.
Karanlık desenlerin dört yaygın hâli
- Gizli reddetme: Reddet seçeneği yalnız “Ayarlar” ekranında, kaydırınca görünüyor.
- Önceden işaretli kutular: Pazarlama çerezleri açık geliyor, kullanıcının kapatması bekleniyor. Rıza sayılmaz.
- Kapatınca kabul: Bandı çarpıyla kapatmak kabul sayılıyor. Sessizlik rıza değildir.
- Reddedince yeniden sorma: Her sayfada bant yeniden çıkıyor; kullanıcı bıkıp kabul ediyor.
Onay olmadan betik çalışmamalı
Bandın görünüşü meselenin yarısı. Diğer yarısı teknik: kullanıcı reddettiğinde analitik ve pazarlama betikleri gerçekten çalışmıyor mu? Çoğu kurulumda bant yalnız bir bildirim; Google Analytics sayfa yüklenir yüklenmez çoktan çalışmış oluyor.
Doğru yaklaşım betikleri type="text/plain" ile bekletmek ve onay gelince yeniden kurmak. Bu sitede bunu görebilirsiniz: sayfa kaynağında data-mevv-kategori="istatistik" etiketli bir deneme betiği duruyor ve siz “Tümünü kabul et” demeden çalışmıyor. Kabul ettikten sonra tarayıcı konsolunda çalıştığını görürsünüz.
Kaydı sunucuda değil tarayıcıda tutun
Kullanıcının kararını sunucuda bir tabloya yazarsanız, önbellek katmanı her ziyaretçiye aynı sayfayı sunamaz. MevvLegal kararı tarayıcıda tutuyor; bu yüzden tam sayfa önbelleği çalışmaya devam ediyor ve sunucuda kimseyi tanımlayan kayıt birikmiyor.
Politika ile bant aynı listeden beslensin
En sık gördüğüm uyumsuzluk: banttaki kategoriler dört, çerez politikasındaki kategoriler altı. İkisi ayrı ayrı yazılmış, biri güncellenmiş öteki unutulmuş. Bant ve politika aynı envanterden üretilirse bu açık kapanıyor; bu sitenin çerez politikası banttaki envanterden üretilmiş bir örnek.
Kontrol listesi
- Reddet ve Kabul et aynı katmanda, aynı boyda.
- Zorunlu dışındaki kategoriler kapalı geliyor.
- Bandı kapatmak kabul sayılmıyor.
- Onaysız betik çalışmıyor — sayfa kaynağından doğrulanabiliyor.
- Kullanıcı kararını alt bilgideki bağlantıdan her an değiştirebiliyor.
- Politika ve bant aynı kategori listesinden üretiliyor.
Bu sitede sayfanın altındaki “Çerez ayarları” bağlantısı bandı yeniden açıyor; ürün sayfası MevvLegal vitrininde.
Bir yanıt yazın